مدیرعامل بورس انرژی: انرژی ارزان به پایان رسیده است؛ شکاف قیمتی در بورس و بازار رانت ایجاد کرده است
مدیرعامل بورس انرژی با انتقاد از سیاستهای فعلی در حوزه انرژی، تأکید کرد که دوران انرژی ارزان به پایان رسیده و تداوم قیمتگذاری دستوری به ایجاد رانت و ناکارآمدی منجر شده است. وی از اختلاف چشمگیر قیمت حاملهای انرژی در بازار و بورس بهعنوان یکی از عوامل شکلگیری منافع غیرشفاف یاد کرد.
مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به چالشهای سیاستگذاری در بخش انرژی، اعلام کرد که کشور با خلأ جدی در حوزه تنظیمگری اقتصادی مواجه است و بسیاری از تصمیمات این حوزه بدون توجه کافی به اصول اقتصادی اتخاذ میشود.
حامد نظیفی در نشست بررسی اقتصاد انرژی در دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه صنعتی شریف اظهار کرد: در فرآیند قانونگذاری و اجرای قوانین، ابعاد رقابتی و اقتصادی بازار انرژی کمتر مورد توجه قرار میگیرد و نگاه غالب همچنان فنی و مهندسی است.
وی افزود: اگرچه در برنامه هفتم توسعه، برق بهعنوان یک صنعت شناخته شده که اقدامی مثبت محسوب میشود، اما سازوکارهای تنظیمگری در این بخش همچنان با استانداردهای بینالمللی فاصله زیادی دارد.
مدیرعامل بورس انرژی تأکید کرد: سیاستگذاران اقتصادی در بسیاری موارد بهجای توجه به منطق اقتصادی، رویکردی حسابداری اتخاذ میکنند و در حوزه تنظیمگری نیز نگاه فنی بر تحلیلهای اقتصادی غلبه دارد.
نظیفی با اشاره به وضعیت بازار انرژی کشور گفت: امروز باید پذیرفت که دوران انرژی ارزان به پایان رسیده است و مصرفکنندگان ناچارند بهای واقعی انرژی را پرداخت کنند. به گفته وی، هنگامی که کشور با قطعی برق یا افت فشار گاز مواجه میشود، در واقع با کالایی روبهرو هستیم که ارزش آن بسیار بالاست.
وی درباره صنایع انرژیبر نیز اظهار کرد: بسیاری از شرکتها، بهویژه در صنعت پتروشیمی، مدل اقتصادی خود را بر پایه انرژی ارزان بنا کردهاند و در صورت واقعی شدن قیمت حاملهای انرژی، توجیه اقتصادی برخی پروژهها از بین خواهد رفت.
مدیرعامل بورس انرژی یکی از دلایل مقاومت در برابر اصلاح قیمتها را وجود ذینفعانی دانست که از وضعیت فعلی سود میبرند و افزود: اختلاف قیمت برخی حاملهای انرژی زمینه ایجاد رانتهای گسترده را فراهم کرده است.
به گفته وی، در بازار هیدروکربوری بورس انرژی، گازوئیل بهصورت رقابتی عرضه میشود و آخرین قیمت کشفشده آن بیش از ۴۰ هزار تومان بوده است، در حالی که بخشی از این سوخت همچنان با نرخ حدود ۳۰۰ تومان عرضه میشود؛ شکافی که بستر شکلگیری منافع غیرشفاف را فراهم میکند.
نظیفی ادامه داد: در بازار برق نیز قیمت برق آزاد تا ۱۵ هزار تومان و برق سبز تا ۷ هزار تومان به ازای هر کیلووات ساعت معامله میشود، در حالی که برخی تولیدکنندگان برق، انرژی خود را با نرخهای بسیار پایینتر عرضه میکنند و متحمل زیان میشوند.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در مفهوم توزیع عادلانه انرژی گفت: پیش از هرگونه سیاستگذاری باید مشخص شود هدف از عرضه انرژی چیست؛ ایجاد رفاه عمومی، حمایت از تولید یا افزایش رقابتپذیری بنگاههای اقتصادی.
مدیرعامل بورس انرژی همچنین به ظرفیت ابزارهای مالی در مدیریت مصرف انرژی اشاره کرد و گفت: از زمان راهاندازی اوراق گواهی صرفهجویی در بورس انرژی تاکنون، حدود ۱.۵ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی صرفهجویی و به مصرفکنندگان دیگر واگذار شده است.
وی افزود: در صورت گسترش این ابزار به بخش خانگی، خانوارها نیز میتوانند از محل صرفهجویی در مصرف انرژی منتفع شوند و انگیزه بیشتری برای مدیریت مصرف داشته باشند.
نظیفی در پایان تأکید کرد که تجربه جهانی نشان میدهد تنظیمگری موفق در حوزه انرژی نیازمند دو رکن فنی و اقتصادی است و بورس انرژی میتواند نقش مهمی در تنظیمگری اقتصادی بازار انرژی کشور ایفا کند.