دستگاه اسپرسوساز یکی از محبوب ترین ابزارها برای تهیه قهوه با کیفیت بالا می باشد. با این حال، یکی از مشکلات رایج که بسیاری از کاربران با آن مواجه می شوند، پاشیدن قهوه از اسپرسوساز یا خروج نامنظم و اسپری مانند عصاره از پرتافیلتر است، که این پدیده نه تنها ظاهر شات اسپرسو را ناخوشایند می کند، بلکه طعم نهایی قهوه را نیز نامتعادل، ترش یا بیش از حد تلخ می سازد.

دلایل رایج پاشیدن قهوه از قهوه ساز

 اغلب این مشکل ناشی از عدم یکنواختی در عبور آب از بستر قهوه می باشد و با رعایت چند نکته کلیدی در فرآیند آسیاب، دوزینگ، تمپینگ و آماده سازی می توان آن را به حداقل رساند یا کاملاً آن را برطرف نمود. در صورتی که با وجود رعایت این نکات همچنان مشکل پاشیدن قهوه برطرف نشد و موفق به تعمیر یا تنظیم اسپرسوساز خود نشدید، بهترین راهکار تماس با تعمیرکار اسپرسوساز اصفهان است تا با بررسی دقیق دستگاه، از آسیب های بیشتر جلوگیری شده و عملکرد صحیح آن به طور کامل بازیابی شود.

استفاده از قهوه کهنه

یکی از شایع ترین علل پاشیدن قهوه از اسپرسوساز، استفاده از دانه های قهوه کهنه یا از قبل آسیاب شده است. قهوه پس از رست شدن به تدریج گازهای دی اکسید کربن خود را از دست می دهد و پس از حدود ۲ تا ۴ هفته ، البته بسته به نوع رست، تازگی خود را از دست می دهد. قهوه کهنه معمولاً چگالی نامناسبی ایجاد می کند، کلوخه می شود و مقاومت یکنواختی در برابر جریان آب ندارد. در نتیجه، آب به جای عبور یکنواخت از کل بستر، از نقاط ضعیف تر عبور می کند و باعث اسپری شدن یا فواره زدن عصاره می گردد، که برای پیشگیری، بهتر است همیشه از دانه های قهوه تازه و ترجیحاً رست شده در ۱ تا ۴ هفته اخیر استفاده کنید و آسیاب را بلافاصله قبل از عصاره گیری انجام دهید.

اگر مجبور به استفاده از قهوه آسیاب شده هستید، حتماً آن را در ظرف دربسته و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. این تغییر ساده اغلب مشکل پاشیدن قهوه از اسپرسوساز را به طور چشمگیری کاهش می دهد و نیازی به تماس با تعمیرکار نمی باشد.

تنظیم نادرست آسیاب

تنظیم نادرست درجه آسیاب هم یکی دیگر از دلایل اصلی پاشیدن قهوه از اسپرسوساز محسوب می شود. اگر آسیاب بیش از حد درشت باشد، مقاومت بستر قهوه کم شده و آب با سرعت زیاد عبور می کند و این امر منجر به عصاره گیری ضعیف و گاهی اسپری شدن قهوه می شود و برعکس، آسیاب بیش از حد ریز نیز می تواند کلوخه ایجاد کند و نقاط کانالی (Channeling) به وجود آورد که آب از مسیرهای کم مقاومت عبور کرده و به صورت جت یا فواره خارج گردد، که راهکار مناسب، تنظیم آسیاب بر اساس زمان عصاره گیری ایده آل (معمولاً ۲۵ تا ۳۵ ثانیه برای شات دوبل) می باشد.

اگر شات خیلی سریع و زیر ۲۰ ثانیه خارج شود، آسیاب را کمی ریزتر کنید و اگر بیش از ۴۰ ثانیه طول بکشد یا اصلاً جریان نداشته باشد، درشت تر نمایید. بهتر است تغییرات را به صورت تدریجی انجام دهید و پس از هر تغییر، حداقل یک یا دو شات تست بگیرید.

بررسی نحوه دم کردن قهوه

نحوه آماده سازی و دم کردن قهوه تأثیر مستقیمی بر جلوگیری از پاشیدن قهوه از اسپرسو ساز دارد. دوز ناکافی قهوه، تمپینگ ناهموار، توزیع نامناسب پودر در بسکت یا حتی استفاده از بسکت خیس، همگی می توانند باعث ایجاد نقاط ضعیف در بستر قهوه گردند. وقتی تمپ با فشار نابرابر انجام شود یا پودر به صورت یکنواخت پخش نشود، آب مسیر کم مقاومت را انتخاب می کند و به صورت اسپری یا جت های نامنظم خارج می گردد.

برای رفع این مشکل، لازم است که دوز استاندارد (معمولاً ۱۸ تا ۲۰ گرم برای بسکت دوبل) را رعایت کنید و سپس از ابزار توزیع کننده (Distributor) یا WDT (Weiss Distribution Technique) برای پخش یکنواخت پودر استفاده نمایید. تمپ را با فشار یکنواخت (حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم) و به صورت کاملاً افقی انجام دهید تا سطح بستر صاف و بدون شیب شود. همچنین بسکت و پرتافیلتر را همیشه خشک نگه دارید. این تکنیک ها اغلب مشکل پاشیدن قهوه از اسپرسوساز را به طور کامل حل می کنند و کیفیت شات را به سطح حرفه ای نزدیک می کنند.

تاثیر چنلینگ

چنلینگ (Channeling) اصلی ترین و فنی ترین دلیل پاشیدن قهوه از اسپرسو ساز می باشد. چنلینگ به وضعیتی اطلاق می گردد که آب به جای عبور یکنواخت از کل کیک قهوه، از کانال ها یا مسیرهای کم مقاومت عبور می کند. این پدیده باعث عصاره گیری ناهمگن می شود و بخشی از قهوه بیش از حد استخراج (تلخ و سوخته) و بخشی دیگر کم استخراج (ترش و آبکی) می شود. در پرتافیلتر های بدون کف (Bottomless)، چنلینگ به صورت واضح با اسپری شدن یا فواره زدن از نقاط مختلف قابل مشاهده می باشد و عوامل ایجاد چنلینگ شامل آسیاب نامناسب، کلوخه شدن پودر، تمپینگ ناهموار، دوز کم یا زیاد و حتی رسوب گرفتگی هد گروپ می باشد.

برای تشخیص، به جریان خروج عصاره دقت نمایید، اگر به جای یک جریان مداوم و عسلی رنگ، چندین جت نازک یا اسپری مشاهده کردید، چنلینگ رخ داده است. راه حل های پیشگیری هم شامل استفاده از ابزار WDT برای شکستن کلوخه ها، توزیع دقیق پودر، تمپینگ صحیح و رسوب زدایی منظم دستگاه می باشد. در موارد شدید، بررسی واشر هد گروپ یا تمیزکاری عمیق بسکت نیز توصیه می  گردد. با کنترل این عوامل، می توانید چنلینگ را به حداقل برسانید و از تماس با تعمیرکار نیز جلوگیری می گردد.

نتیجه گیری

پاشیدن قهوه از اسپرسوساز مشکلی رایج اما عمدتاً قابل پیشگیری است که اغلب ریشه در نقص فنی دستگاه دارد و به عوامل آماده سازی قهوه مربوط نمی باشد. استفاده از قهوه تازه، تنظیم دقیق آسیاب، رعایت تکنیک های صحیح دوزینگ و تمپینگ و توجه ویژه به جلوگیری از چنلینگ، مهم ترین گام ها برای دستیابی به شات اسپرسوی ایده آل می باشند. با تمرین این نکات، اکثر کاربران می توانند کیفیت عصاره گیری را به طور قابل توجهی بهبود ببخشند و از قهوه ای متعادل و خوش طعم لذت ببرند. در صورتی که پس از اعمال تمام این اصلاحات مشکل همچنان پابرجا بود، ممکن است نیاز به بررسی دقیق تر قطعات داخلی مانند واشرها یاهوگروپ باشد که در آن صورت مراجعه به متخصص توصیه می گردد. با نگهداری صحیح و توجه به جزئیات، دستگاه اسپرسوساز شما می تواند سال ها عملکرد بی نقص داشته باشد.