کد خبر : 148758 |

همه چیز درباره زخم‌های مزمن دیابت/ زخم‌های دیابت، کشنده‌تر از سرطان است

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه زخم‌ مزمن به زخم‌هایی گفته می‌شود که مدت‌زمان درمان آن بیش از ۲۸ روز طول می‌کشد، اظهار کرد: زخم‌های مزمن ۳ دسته «عمده» و یک دسته «نادرتر» دارند و زخم‌های دیابتی در صدر دسته «عمده» قرار می‌گیرند.

دکتر حسام‌الدین علامه ضمن گرامیداشت هفته سلامت اظهار کرد: یکی از اهداف مهم هفته سلامت این است که در این فرصت سالانه، ۲ موضوع «حساسیت‌زایی» و «آگاهی‌بخشی» نسبت به مقوله سلامت را در جامعه ایجاد کنیم تا با ارتقاء سطح سواد سلامت جامعه از طریق اطلاع‌رسانی درباره ضرورت پیشگیری و خودمراقبتی، آگاهی‌بخشی جامعه در ارتباط با ریسک فاکتورها و عوامل تهدیدکننده سلامت و در نتیجه اصلاح سبک زندگی به افزایش سطح سلامت شهروندان منجر شود.

وی با بیان اینکه غربالگری به موقع بیماری‌ها از اهمیت فراوانی برخوردار است، خاطرنشان کرد: شاید بتوان گفت که «هفته سلامت» یک فرصت مغتنم برای معرفی بیماری‌های شایع، آشنایی با شیوه‌های پیشگیری، آشنایی با غربالگری بیماری‌های خطرناک و هزینه درمان بالا است. همچنین می‌توانیم عوامل موثر یا ریسک فاکتورهای موثر بر بیماری‌های خطرناک را معرفی کنیم و جامعه را به سمت کنترل بیماری‌ها و عواملی که منجر به به‌باشی و سلامت می‌شود، رهنمون کنیم.

این پزشک با بیان اینکه دستورالعمل‌های علمی پزشکی مبتنی بر سبک زندگی، طب پیشگیرانه و جامعه‌نگر و راهنماهای بالینی خودمراقبتی، نکات مرتبط با سلامت را به مردم توصیه می‌کنند، افزود: دستورالعمل‌های غربالگری با در نظر گرفتن «سن»، «جنسیت»، «سوابق فردی و فامیلی» و «عوامل محیطی و شغلی» الگوریتم شخصی‌سازی شده غربالگری‌های سلامت هر فرد را مشخص می‌کنند. این دستورالعمل‌ها به هر فرد توصیه می‌کند که با توجه به شرایط سنی و جنسیتی و دیگر عوامل، به موقع، نسبت به انجام غربالگری‌های سلامت اقدام کند.

بیماری‌های اپیدمیک بسیار پرسروصدا هستند

وی با بیان اینکه اگرچه بیماری‌های اپیدمیک، در دنیای امروز تا حدودی کنترل شده‌اند اما به هنگام بروز و شیوع، بسیار پرسروصدا و ترسناک هستند، اظهار کرد: به طور مثال، اغلب مردم در مواجهه با بیماری‌های عفونی، خیلی زود از ابتلا به این بیماری‌ها آگاه می‌شوند؛ چرا که با تظاهرات حاد، نمایان می‌شوند. به دلیل اینکه مردم از ابتلا به بیماری‌های عفونی مطلع می‌شوند به موقع هم، نسبت به درمان اقدام می‌کنند. 

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه بیماری‌های غیرواگیر در دنیای مدرن با توجه به سبک زندگی انسان‌ها شایع شده‌اند، خاطرنشان کرد: بیماری‌های غیرواگیر، عمدتا بیماری‌های مزمن هستند که شامل بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت، انواع سرطان‌ها، چاقی، همچنین سوانح و سوختگی‌ها می‌شود.

۲ عامل اصلی ابتلا به دیابت

وی با بیان اینکه دیابت در کشورهای توسعه‌یافته به عنوان چهارمین عامل مرگ‌ومیر معرفی شده، افزود: امروزه، ۲ عامل اصلی «کم‌تحرکی و کاهش فعالیت بدنی» و «پرخوری و رژیم غذایی نامناسب» که منجر به اضافه‌وزن و چاقی می‌شوند، جزو عوامل موثر در ابتلا به دیابت هستند. بنابراین « سبک زندگی نادرست» و «رژیم غذایی نامناسب» می‌توانند سبب ابتلا به دیابت شوند.

این متخصص درارتباط با تاثیر سبک زندگی و رژیم غذایی بر ابتلا به دیابت اظهار کرد: بررسی‌ها بیانگر این است که میزان مصرف فست‌فودها در جوامع بشری افزایش یافته و همچنین برخی از تنقلات ناسالم مانند چیپس و پفک از سنین کودکی تا بزرگسالی استفاده می‌شوند. بررسی عادات غذایی مردم حاکی از این است فرهنگ‌سازی مناسبی درخصوص عادت‌های غذایی سالم مثل مصرف میوه و سبزیجات، ماهی، لبنیات کم‌چرب و ... وجود ندارد. بازهم تاکید می‌کنم، عادات غذایی ناسالم مثل پرخوری و مصرف زیاد مواد قندی و نشاسته‌ای جزو عوامل زمینه‌ساز دیابت به حساب می‌آید. 

علامه با بیان اینکه برخی مولفه‌ها در کنار عوامل زمینه‌ساز سبب ابتلا به دیابت می‌شوند، افزود: به طور مثال، مواردی مانند افزایش هزینه‌های ورزش‌کردن در کلان‌شهرها، در دسترس نبودن مکان‌های مناسب برای ورزش‌کردن، آلودگی هوا که گاهی بیش از ۲۰۰ روز از سال را دربرمی‌گیرد که محدودیت‌هایی برای گروه‌های حساس و پرخطر ایجاد می‌کند، سبب ایجاد محدودیت برای فعالیت‌های ورزشی می‌شوند. این شرایط در حالی است که کم‌تحرکی جزو موارد موثر بر دیابت به حساب می‌آید. 

کاهش سن ابتلا به دیابت

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه دیابت در گذشته جزو بیماری‌های بزرگسالان و میانسالان به حساب می‌آمد، افزود: در حال حاضر، سن شیوع ابتلا به دیابت نوع ۲ کاهش یافته، به نحوی که میزان ابتلا به بیماری دیابت در سال ۲۰۲۲، ۵۳۷ میلیون نفر گزارش شده؛ این تعداد، معادل ۱۴ درصد از جمعیت جهان است.

۷میلیون مبتلا به دیابت در ایران

وی با اشاره به وضعیت بیماری دیابت در ایران خاطرنشان کرد: برآوردها بیانگر این است بیش از ۷ میلیون نفر به دیابت مبتلا هستند. همچنین ۱۴.۱۵ صدم درصد از جمعیت بالای ۲۵ سال به دیابت و حدود ۲۵ درصد از این گروه سنی به «پیش‌دیابت» مبتلا هستند. متاسفانه، آمار و ارقام مربوط به «پیش‌آگاهی به دیابت» نامساعد است؛ به نحوی که حداقل حدود یک سوم از افرادی که به دیابت مبتلا هستند از بیماری خود آگاهی ندارند.

سنگ تحریم‌ها پیش پای درمان موثر دیابت

این متخصص درباره وضعیت درمان دیابت در کشور گفت: «درمان موثر» هم از وضعیت نامساعدی برخوردار است؛ فقط حدود ۳۱ درصد از دیابتی‌ها درمان موثر و منجر به کنترل دیابت دارند. یکی از عواملی که منجر به آمار نامساعد درمان موثر دیابت و پیامدهای ناشی از آن مثل زخم مزمن در کشور شده، تحریم‌های اقتصادی و دارویی ظالمانه آمریکا است.

پانسمان‌های نوین از بهترین روش‌های درمانی زخم‌های مزمن

وی با بیان اینکه پانسمان‌های نوین از بهترین روش‌های درمانی در ارتباط با زخم مزمن هستند، افزود: پانسمان‌های نوین و مواد اولیه تولید آن، عمدتا جزو موارد وارداتی هستند و به همین دلیل گران به حساب می‌آیند. اگر ارز به مقدار کافی و در زمان مناسب به پانسمان‌های نوین تخصیص نیابد، درمان موثر در دسترس بیماران قرار نمی‌گیرد. موضوع تخصیص ارز به مقدار کافی و مناسب فقط مختص پانسمان‌های نوین نیست بلکه برای داروی سایر بیماری‌ها به ویژه بیماری‌های صعب‌العلاج نیز باید لحاظ شود. هفته سلامت می‌تواند فرصت مناسبی باشد که موضوع دارو و در دسترس نبودن برخی داروها با ارز دولتی برای بیماران که در بیمارستان‌ها بستری هستند، مورد بررسی سیاست‌گذاران و مدیران ارشد نظام سلامت و بیمه‌ها قرار گیرد.

علامه با اشاره به زخم‌های مزمن خاطرنشان کرد: اگرچه عوامل متعددی زمینه‌ساز زخم‌های مزمن هستند، اما دیابت مهم‌ترین عامل ابتلا به زخم مزمن است. زخم مزمن به زخم‌هایی گفته می‌شود که مدت‌زمان درمان آن بیش از ۲۸ روز طول می‌کشد.

همه چیز درباره زخم‌های مزمن دیابت

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه زخم‌های مزمن ۳ دسته «عمده» و یک دسته «نادرتر» دارند، اظهار کرد: زخم‌های دیابتی در صدر دسته «عمده» قرار می‌گیرند؛ زخم‌های دیابتی، زخمی است که در صورت کنترل نشدن دیابت در افراد مبتلا به این بیماری در گذر زمان، ابتدا «نوروپاتی» و سپس زخم ایجاد می‌شود. اگر افراد مبتلا به دیابت از پای خود به خوبی مراقبت نکنند، در وهله نخست به «نوروپاتی» یعنی کاهش حس محیطی پا و در وهله دوم به زخم پای دیابتی مبتلا می‌شوند.

وی با بیان اینکه زخم‌های عروقی دومین عامل ابتلا به زخم‌های مزمن هستند، اظهار کرد: زخم‌های عروقی به ۲ دسته «ایسکمیک» (شریانی) و «وریدی» تقسیم می‌شوند. بررسی‌ها بیانگر این است که دیابت یکی از عوامل اصلی ایجادکننده زخم‌های شریانی است. همچنین زخم‌های وریدی به دلایل نارسایی‌های عروق وریدی مانند «واریس» ایجاد می‌شود. چاقی، نارسایی‌های قلبی‌عروقی  و برخی از سرطان‌ها که در سیستم «لنف ادم» اختلال ایجاد می‌کنند نیز سبب ابتلا به زخم‌های مزمن وریدی می‌شوند.

زخم بستر؛ یک زخم مزمن

علامه با بیان اینکه سومین عاملی که منجر به زخم‌های مزمن می‌شود، زخم‌های «فشاری» یا «بستر» هستند؛ افزود: طبیعی است که تعداد سالمندان یک جامعه با افزایش شاخص امید زندگی زیاد می‌شود. در چنین شرایطی، انتظار داریم بیماری‌هایی که منجر به استراحت مطلق سالمندان می‌شود به ویژه در سالمندانی که سکته کرده‌اند و دارای اختلالات حرکتی هستند و یکجانشین شده‌اند، منجر به زخم بستر یا فشاری شود. همچنین افرادی که دارای معلولیت هستند و به ناچار در یک وضعیت خاص قرار می‌گیرند، اغلب دچار زخم مزمن می‌شوند.

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران درباره زخم‌های مزمن «نادر» نیز گفت: برخی از سرطان‌ها منجر به زخم‌های مزمن می‌شوند که این زخم‌ها جزو موارد نادر زخم‌های مزمن هستند. همچنین برخی از بیماری‌های صعب‌العلاج می‌توانند زخم مزمن ایجاد کنند. 

زخم‌ حاد چیست؟

وی درباره زخم‌های حاد نیز توضیح داد: زخم‌های حاد به زخم‌های ناشی از تروما و «یاتروژنیک» یا «درمان‌زاد» گفته می‌شود که حاصل جراحی، تروما، آسیب‌های ناشی از حوادث و... هستند. زخم‌های حاد، مشکلی برای بهبود ندارند و اغلب طی فرایند طبیعی بهبود می‌یابند.

عواملی که روند درمان زخم‌های مزمن را به تاخیر می‌اندازد

علامه درباره روند درمان زخم‌های مزمن نیز اظهار کرد: یک بیماری زمینه‌ای مثل دیابت، معمولا در همراهی با یک عامل خارجی مثل کفش نامناسب، سبب ایجاد زخم مزمن می‌شود. به دلیل وجود بیماری زمینه‌ای، خون‌رسانی به زخم به درستی انجام نمی‌شود؛ علاوه بر خون‌رسانی نامناسب به زخم، بیماری زمینه‌ای روند درمان را به تاخیر می‌اندازد و یا ممکن است سبب بروز عفونت شود. تمام این موارد سبب بروز مشکل برای بیمارانی می‌شود که مبتلا به زخم‌های مزمن هستند.

ابتلای ۱۵ تا ۳۴ درصدی دیابتی‌ها به زخم مزمن

وی با بیان اینکه برآوردها بیانگر این است که حدود ۰.۸ تا ۱.۵ درصد از افراد جامعه به زخم‌های مزمن دچار می‌شوند، خاطرنشان کرد: آمار و ارقام حاکی از این است که ۱۵ تا ۳۴ درصد از دیابتی‌ها در مدت‌زمان بیماری، به زخم‌های مزمن دچار می‌شوند. در حال حاضر، ۷ میلیون دیابتی در کشور  زندگی می‌کنند؛ با توجه به جمعیت ۸۵ میلیون نفری کشور و احتمال ابتلای ۱۵ تا ۳۴ درصدی دیابتی‌ها به زخم پای دیابتی باید گفت به شرط در نظر گرفتن دیابت اثبات شده در حداقل ۷ میلیون نفر از جمعیت کشور، آنگاه حدود ۵۰ درصد از این افراد به «نوروپاتی» مبتلا می‌شوند.

مدیر کلینیک دیابت، زخم و ترمیم بافت سازمان جهاد دانشگاهی علوم‌پزشکی تهران ادامه داد: نوروپاتی منجر به بی‌حسی ناحیه پا می‌شود؛ در نتیجه افراد مبتلا به دیابت نه تنها متوجه تروما و آسیب‌های وارده به پا نمی‌شوند، بلکه فرایند درمان بیماری به دلیل مشکلات حسی و خون‌رسانی نامناسب کاهش می‌یابد.

۱۵ درصد قطع عضو در میان مبتلایان زخم پای دیابتی

وی درباره قطع عضو زخم پای دیابتی نیز به ایسنا گفت: حدود ۱۵ درصد از افراد دیابتی به زخم پا دچار می‌شوند و ۱۵ درصد از این افراد نیز درجاتی از قطع پا را تجربه می‌کنند. درجات قطع عضو زخم پای دیابتی شامل قطع یک بند انگشت تا قطع کامل پا می‌شود. با توجه به جمعیت افراد دیابتی کشور و آمار و ارقام مربوط به قطع عضو زخم پای دیابتی می‌توان گفت، حدود ۲۰۰۰ نفر در کشور به صورت سالانه درجاتی از قطع عضو پا را تجربه می‌کنند.

علامه درباره بروز زخم پای دیابتی با بیان اینکه میزان بروز سالیانه زخم پای دیابتی در کشور بیش از ۶ درصد گزارش شده، گفت: برمبنای آمار و ارقام منتشر شده، با درنظر گرفتن جمعیت دیابتی کشور می‌توان گفت، حدود ۵۰۰ هزار نفر در سال گذشته به زخم پای دیابتی مبتلا شده‌اند. همچنین با توجه به آمار و ارقام می‌توان گفت سالانه ۲هزار نفر در سال با پدیده درجات قطع پا مواجه هستند. قطع یک بند انگشت پا تا حدودی قابل تحمل است اما زمانی که قطع عضو تا مچ پا و در برخی موارد قطع عضو کامل را شامل می‌شود، بسیار دردناک به حساب می‌آید و موجب از کارافتادگی می‌شود.

شست‌وشوی پا با آب ولرم؛ راهکاری برای جلوگیری از زخم پای دیابتی

این متخصص درباره روش‌های پیشگیری از ابتلا به زخم پای دیابتی گفت: افرادی که مبتلا به دیابت هستند با به‌کارگیری برخی راهکارها می‌توانند از ابتلا به زخم پای دیابتی جلوگیری کنند. کنترل قند خون روزانه و قند ۳ ماهه باید در کانون توجه قرار گیرد؛ توجه به این مولفه می‌تواند در دراز مدت، احتمال ابتلا به زخم پای دیابتی را بشدت کاهش دهد. انجمن‌های مرتبط با بیماری دیابت که به صورت سازمان‌های مردم نهاد فعالیت می‌کنند، اگر این انجمن‌ها تحت چتر حمایتی وزارت بهداشت قرار گیرند، می‌توانند بستر و تسهیلات لازم به منظور فراهم‌کردن دستگاه‌های تست‌خون را در اختیار جامعه قرار دهند.