فرشاد پرویزیان کارشناس اقتصاد در گفتگو با مستقل:
الان ۷ سال است قانون مالیات بر سرمایه در مجلس مانده است
پرویزیان میگوید: الان ۷ سال است قانون مالیات بر سرمایه در مجلس مانده و هیچ اتفاقی نمیافتد. شاید عدهای نفعی در تصویب نشدن این قانون دارند. وقتی قانون این چنینی که در همه جای دنیا هست در دو دولت ما باقی مانده است یعنی مافیای قدرت آنها را قانع میکند که قانون تصویب نشود
سرویس اقتصادی مستقل: دولت با وجود بحران صادرات نفت و عدم دریافت ارزهای این حوزه قصد دارد بودجه خود را که با کسری قابل توجهی نیز همراه است از طریق دریافت مالیات بیشتر تامین کند. اگر این اقدام، با تمرکز بر روی دریافت مالیات از فراریان مالیات صورت بگیرد میتواند نتایجی به دنبال داشته باشد. اما چنانچه دولت بخواهد از همان مالیاتدهندگان سنتی که کارمندان و کارگران و تولیدکنندگان هستند بودجه خود را تامین کند و به عبارتی با دست بردن در جیب مردم بحرانهای اقتصادی را بهبود بخشد، مالیات گرفتن نه تنها نتیجه مثبتی به همراه نخواهد داشت بلکه موجب گرانیهای بیشتر نیز خواهد شد.
جهت بررسی موضوع فوق گفتگو کردیم با فرشاد پرویزیان کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه در حوزه مالیات که در ادامه مشروح آنرا میخوانیم:
طبق گفته نمایندگان مجلس، دولت قصد دارد برای تامین بودجه سال آینده تمرکز خود را اول بر روی دریافت مالیات بگذارد. بنظر شما افزایش تمرکز دولت بر تامین بودجه از جیب مردم و کسب مالیات چه نتایج منفی برای طبقات متوسط و فرودست دارد؟
نباید بگوییم نتایج منفی که سوگیری علیه مالیات ایجاد کنیم. دولت توقعات و تقاضاهای مردم را از طریق مالیات انجام میدهد، دولت از رئیس جمهور مالیات میگیرد تا پایین! در کشورهای پیشرفته هم بالاترین جرم اقتصادی عدم پرداخت مالیات است.
نتیجتا مالیات نتایج منفی ندارد اگر از دولت میخواهیم کار خوبی انجام دهد و کالای عمومی تولید کند منابع آن را باید کجا بیاورد؟ ما از دولت توقع کالای عمومی داریم و اساسا دولت باید مالیات بگیرد. بنگاههای اقتصادی نیز در این فضا تنفس میکنند نتیجتا باید مالیات بدهند. مالیات ابزار سیاستی اقصاد به سمت تعادل است. مالیات ابزار سیاستی تعدیل بخشی و کنترل مصرف و تولید و هدایت منابع است. یعنی شما اگر در اقتصاد در یک بخشی نیاز به فعالیت ندارید، مثلا در اقتصاد مضر است که منابع مالی و ثروت مردم در حوزه دلالی وارد شود، این بخش را از طریق مالیات کنترلش می کنید، در دنیا مالیات ابزار چنین کارهاییست. باید از پولدارها مالیات گرفته شود و به بیپولها یارانه دهند تا توازن برقرار شود. اما مشکل مالیات در اینجا این است که از تولید، مالیات میگیرند تا اینکه از بخشهای سوداگری بگیرند.
مالیات باید از بخشهای پنهان و سیاه اقتصاد گرفته شود. در همه جای دنیا مالیات را از سرمایه میگیرند و روی سود از شما مالیات میگیرند. در کشور ما اگر کسی سکه بخرد و سکه گران شود و بفروشد از او مالیات نمیگیرند! در کشور ما بطور ساختاری در ۸۰ سال گذشته مالیات نگرفتهاند چون دولت به جای اینکه مالیات بگیرد یک منبع راحت پوپولیستی داشته و با فروش نفت، اقتصاد را پیش برده است. الان هم منبع راحتتری پیدا کرده و به بانک مرکزی میگوید چکهای من را پاس کن! حالا شما ترجیح میدهید دولت مالیات بگیرد یا سراغ منابع بانک مرکزی برود و تورم برای همه ایجاد شود؟
منابع را هم اگر بفروشند در بهترین شرایط اگر تحریم هم نباشیم حداقل ۱۵ درصد تورم داشتیم که از طریق تبدیل دلار به ریال این اتفاق افتاده است. باز هم بانک مرکزی ریال را منتشر کرده است و ابزار پیشرفتهای نیز نداشتهایم که مقابل تورم این اتفاق را بگیرد.
کشور ما درگیر تب هلندی و چاپ پول است در حالیکه راه درست در اقتصاد مالیات گرفتن است و آن وقت مردم باید از دولت پاسخ بخواهند که مالیات را چه کردهاید؟اگر مالیات دادید میتوانید جواب بخواهید.
با این وجود اگر بپذیریم که تکنیک دریافت مالیات و تکیه بر آن از اولویت بیشتری برخوردار است، چه بخشهایی از جامعه اقتصادی باید همواره پرداخت کننده مالیات باشند و دولت روی آنها حساب کند؟ تا اینجای کار فعلا شاهد دریافت مالیات زودتر از موعد از کارمندان و کارگران هستیم!
اینکه مالیات را از کجا با چه نرخی بگیرد بحث دیگریست. وقتی گفته میشود ۲۵ درصد فرار مالیاتی داریم این یک فاجعه است دولت باید آنها را شناسایی کند شناسایی آن نیز خیلی راحت است و نیاز به تکنیکهای پلیسی ندارد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته شما اگر یک تراکنش سالم و ساده نیز انجام دهید و از یک عدد بالاتر پول جا به جا کنید باید مالیات دهید.
اما متاسفانه اینجا سالها این شیوه نبوده که این ساختار را ساخته است. هر دولتی از سال ۵۰ به این طرف آمده به همین سیستم بیمار اقتصادی ادامه داده و فقط رانت توزیع شده و مالیات نیز فقط از کارگر و کارمند گرفته شده است. شما به عنوان خبرنگار باید از دولت بخواهید که مالیات بگیرد اما درست بگیرد و از تولید کننده و کارگر مالیات سنگین نگیرد در حالیکه در کشورهای پیشرفته به تولید کننده تنفس مالیاتی میدهند اما از سوداگران اقتصاد مالیات سنگین میگیرند.
شما وقتی از تولید مالیات میگیرید یعنی تولید اهمیت ندارد و دلالی اهمیت دارد و اگر تولید کننده وارد دلالی شود دولت با او کاری ندارد.
شناسایی فراریان مالیات چگونه امکانپذیر است که تا این حد بر روی سهلالوصول بودن آن تاکید دارید؟
این پولها بالاخره در یک حساب نگه داشته میشود، بنظر شما کسانیکه پولهای کلان دارند چه میکنند؟ آنها هم بالاخره یک جا گرفتار سیستم بانکی میشوند پس قابل شناساییاند. هر تجارتی با هر میزان تراکنش که در سیستم بانکی صورت بگیرد به راحتی قابل شناسایی است. یعنی نمیتوانیم بگوییم فرارکنندگان مالیات را نمیتوانیم پیدا کنیم! یک آدمی که شغل ندارد و درآمد مولد ندارد پول کلان در حسابش چه کار میکند؟ در این صورت در حال انجام داد و ستد غیرقانونی است که باید مالیات آنرا بدهد. شما به عنوان صدای مردم باید از دولت جواب بخواهید که چرا از کسانیکه فرار مالیاتی دارند مالیات دریافت نمیکند.
چالشها و فقدانهای قانونی و به نوعی قدیمی بودن قوانین مربوط به تجارت، مالیات و گمرک تا چه حد در فرار مالیاتی نهادهای بزرگ سهم دارد؟
الان ۷ سال است قانون مالیات بر سرمایه در مجلس مانده و هیچ اتفاقی نمیافتد. شاید عدهای نفعی در تصویب نشدن این قانون دارند. وقتی قانون این چنینی که در همه جای دنیا هست در دو دولت ما باقی مانده است یعنی مافیای قدرت آنها را قانع میکند که قانون تصویب نشود. ما قانون مالیات بر سوداگری مسکن و ... نداریم یعنی شما اگر انبوهساز باشید هر جا باشید از شما مالیات میگیرند اما اگر خانههای کلنگی را شناسایی کنید و خرید و فروش و دلالی داشته باشید از شما مالیات نمیگیرند. ۴۰ میلیون متر مربع ساختمان به گفته مرکز پژوهشهای مجلس متعلق به بانکهاست اما قانون مالیات بر خانههای خالی منتفی مانده است. سیتسم بانکی به دلیل تورم بلد نیست بانکداری کند به جای بانکداری، مسکنداری میکند. شما فرض کنید که شبکه بانکی مجبور باشد این خانهها را عرضه کند، چه اتفاقی میافتد؟
بنظر شما میزان دریافتی مالیاتی در سال جاری چه میزان خواهد بود؟
بستگی به عُرضه سازمان مالیاتی دارد. بنظر من همه هزینههای جاری دولت باید از طریق مالیات تامین شود که بیشتر آن هزینه دستمزد کارکنان دولت است. چرا دولت باید پول چاپ کند به آنها بدهد؟ مردم مالیات بدهند تا حقوقها داده شود بعد بهرهوری بخواهند. ما یک نسبتی به عنوان نسبت جمعیت به کارکنان دولت داریم و ما حدود ده برابر ژاپن با این الگو کارمند داریم. یعنی هزینه خدمات دولتی در ایران ده برابر ژاپن تمام میشود، اینجا مصرف کننده مقصر نیست بلکه دولت مقصر است و باید با خصوصیسازی این مشکل را حل کند.
دولت بالاخره هزینهای دارد و راهی نیز برای جبران آن جز مالیات ندارد چون نفت نمیفروشد راه درآمد دیگری نیز ندارد. دولت باید بین گرانی بنزین یا دریافت مالیات از کسانیکه مالیات نمیدهند و پول چاپ کردن یکی را انتخاب کند!بالاخره یک جا باید قوانین مالیات تصویب شود.